ایران نویگیترIran Navigator Iran Navigatorایران نویگیتر

نقشه‌ی کلی: سه خط، یک مسیرThe map: three lines, one route

نقشه مثل مترو خوانده می‌شود. خط اول ایستگاه‌هایی است که همه از آن می‌گذرند، به همین ترتیب. خط دوم شش شاخه‌ی «ایران چه دارد» است؛ هر کسب‌وکار دست‌کم به یکی از آن‌ها می‌رسد و مجوز تخصصی‌اش را آنجا می‌گیرد. خط سوم نهادهای عرضی‌اند که بسته به کار، سر راه هر شاخه‌ای ممکن است قرار بگیرند.Read it like a metro map. Line one is the stations everyone passes through, in this order. Line two is the six branches of "What Iran Has": every business reaches at least one of them and picks up its sector licence there. Line three is the cross-cutting bodies that can appear on any branch, depending on the work.

ورودentryشش شاخهsix branchesعرضیcross-cutting

شش شاخه، از نزدیکThe six branches, up close

در هر شاخه سه چیز را می‌بینید: مرجع مجوز، مسیر معمول مجوز، و تشکل بخش خصوصی آن رشته. فصل‌های ۵ تا ۱۰ هر یک را باز می‌کنند؛ پروفایل هر شرکت در «ایران چه دارد» هم به همین فصل‌ها لینک می‌شود.Each branch shows three things: the licensing authority, the usual licence path, and the private-sector association of that field. Chapters 5 to 10 open each one up, and every company profile under "What Iran Has" links back to these chapters.

ورود: هفت ایستگاه خط اولEntry: the seven stations of line one

به همین ترتیب. ایستگاه ۱ فقط برای اشخاص خارجی است و ایستگاه‌های ۵ و ۶ اختیاری‌اند؛ بقیه برای هر شرکتی لازم است. زیر هر ایستگاه نوشته‌ایم مرجع کیست، کجا انجام می‌شود و چه چیزی لازم دارد.In this order. Station 1 is for foreign persons only and stations 5 and 6 are optional; the rest apply to every company. Under each station: who the authority is, where it happens, and what it needs.

1. ۱

   کد فراگیر اتباع خارجیThe foreign national code (کد فراگیر)فقط اشخاص خارجیforeign persons only

   سازمان ثبت اسناد و املاک کشورState Organisation for Registration of Deeds and Propertiesirsherkat.ssaa.ir

   هر شخص خارجی، حقیقی یا حقوقی، پیش از هر کار رسمی در ایران یک شماره‌ی شناسایی می‌گیرد که همه‌جا به جای کد ملی می‌نشیند: در ثبت شرکت، پرونده‌ی مالیاتی و قراردادها. درخواست آنلاین است و برای شخص حقیقی به گذرنامه و عکس، و برای شرکت خارجی به مشخصات ثبتی در کشور مبدأ نیاز دارد.Every foreign person, individual or company, gets an identification number before any formal step in Iran; it stands in for the national ID everywhere: in company registration, the tax file and contracts. The request is online. An individual needs a passport and a photo; a foreign company needs its registration details from its home country.

2. ۲

   ثبت شرکت ایرانی، یا شعبه‌ی شرکت خارجیRegister an Iranian company, or a branch of a foreign one

   اداره کل ثبت شرکت‌ها و مؤسسات غیرتجاریCompanies Registration Officeزیر سازمان ثبت اسناد و املاک، وابسته به قوه قضاییهunder the Deeds Registration Organisation, part of the judiciarykateb.ir

   دو راه هست. راه اول، شرکت ایرانی: شرکتی که در ایران ثبت شود و مرکز اصلی‌اش ایران باشد ایرانی به شمار می‌رود، حتی اگر تمام سهامش خارجی باشد؛ مالکیت صددرصد خارجی مجاز است. دو قالب رایج: سهامی خاص (دست‌کم سه سهام‌دار و دو بازرس؛ مناسب وام، مناقصه و کار با سازمان‌های بزرگ) و با مسئولیت محدود (دست‌کم دو شریک؛ ساده‌تر). راه دوم، شعبه یا نمایندگی شرکت خارجی: شخصیت حقوقی جدا نمی‌سازد و فعالیتش به موضوع‌های مشخص (اجرای قرارداد، خدمات پس از فروش، بازاریابی و بررسی بازار) محدود است.There are two routes. First, an Iranian company: a company registered in Iran with its head office in Iran counts as Iranian even if all its shares are foreign-held; 100% foreign ownership is allowed. Two common forms: the private joint-stock company (at least three shareholders and two inspectors; suited to loans, tenders and work with large organisations) and the limited liability company (at least two partners; simpler). Second, a branch or representative office of a foreign company: it creates no separate legal person and its activity is limited to defined purposes (performing contracts, after-sales service, marketing and market study).

   • مسیر ثبت: رزرو نام ← تنظیم اساسنامه و اظهارنامه ← ثبت آنلاین و پرداخت حق‌الثبت ← آگهی در روزنامه رسمی. اسناد خارجی باید ترجمه‌ی رسمی و تأیید کنسولی داشته باشند.The path: reserve a name → draft the articles and declaration → file online and pay the fee → publish in the Official Gazette. Foreign documents need certified translation and consular legalisation.
   • پرتال ثبت از سال ۱۴۰۲ به سامانه‌ی «کاتب» منتقل شده و امکان ورود اتباع خارجی در آن فراهم شده است.Since 2024 the registry has moved to the "Kateb" platform, which also admits foreign nationals.
   • مشاوران ثبت معمولاً یک تا دو هفته‌ی کاری را برای ثبت یک شرکت ساده اعلام می‌کنند؛ پرونده‌ی خارجی بیشتر طول می‌کشد.Registration consultancies typically quote one to two working weeks for a simple company; a foreign file takes longer.

   خارجی‌ها نمی‌توانند ملک واقع در ایران را به عنوان سرمایه‌ی شرکت بیاورند، و تملک زمین به نام سرمایه‌گذار خارجی در قانون سرمایه‌گذاری خارجی مجاز نیست؛ زمین به نام شرکت ایرانیِ ثبت‌شده می‌آید.Foreigners cannot contribute Iranian real estate as company capital, and the foreign investment law does not allow land to be owned in the foreign investor's own name; land is held by the registered Iranian company.

3. ۳

   پرونده‌ی مالیاتی و کد اقتصادیTax file and economic code

   سازمان امور مالیاتی کشورIranian National Tax Administrationزیر وزارت امور اقتصادی و داراییunder the Ministry of Economic Affairs and Financemy.tax.gov.ir

   بلافاصله پس از ثبت، شرکت در سامانه‌ی مالیاتی پرونده باز می‌کند و شماره‌ی اقتصادی می‌گیرد. بدون آن نه می‌شود فاکتور رسمی صادر کرد، نه قرارداد با دولت و شرکت‌های بزرگ بست، نه حساب بانکی شرکتی باز کرد. ثبت‌نام مالیات بر ارزش افزوده و بعدتر اتصال به سامانه‌ی مودیان (صدور صورت‌حساب الکترونیکی) هم از همین‌جا شروع می‌شود.Right after registration, the company opens a file in the tax system and receives its economic number. Without it there is no official invoicing, no contract with the state or large companies, and no corporate bank account. VAT registration and, later, the connection to the taxpayers' e-invoicing system also start here.

4. ۴

   تأمین اجتماعی و پروانه‌ی کارSocial security and work permits

   سازمان تأمین اجتماعیSocial Security Organisationوزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعیMinistry of Cooperatives, Labour and Social Welfaretamin.ir

   با اولین استخدام، شرکت «کد کارگاه» می‌گیرد و هر ماه فهرست بیمه‌ی کارکنان را می‌فرستد؛ در بیشتر قراردادهای پیمانکاری هم مفاصاحساب تأمین اجتماعی شرط تسویه است. کارمند خارجی علاوه بر آن پروانه‌ی کار می‌خواهد که اداره‌ی کل اشتغال اتباع خارجی وزارت کار صادر می‌کند و ویزای کار بر اساس آن داده می‌شود.With the first hire, the company receives a "workshop code" and files the monthly insurance list for its staff; in most contracting work a social-security clearance is also a condition of final payment. A foreign employee additionally needs a work permit, issued by the Labour Ministry's foreign employment office, on which the work visa is based.

5. ۵

   کارت بازرگانیThe trade card (کارت بازرگانی)برای واردات و صادراتfor import and export

   اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایرانIran Chamber of Commerce, Industries, Mines and Agricultureبا تأیید وزارت صمتwith the approval of the Ministry of Industry, Mine and Trade

   هر کس بخواهد کالا وارد یا صادر کند کارت بازرگانی می‌خواهد. کارت به نام مدیرعامل صادر می‌شود، یک سال اعتبار دارد و هر سال تمدید می‌شود. با کارت، شرکت در سامانه‌ی جامع تجارت ثبت می‌شود و از آنجا ثبت سفارش واردات و اظهار گمرکی انجام می‌گیرد.Anyone importing or exporting goods needs the trade card. It is issued in the managing director's name, is valid for one year and renewed annually. With it, the company registers on the Integrated Trade System, where import orders and customs declarations are filed.

6. ۶

   مجوز سرمایه‌گذاری خارجی (فیپا)The foreign investment licence (FIPPA)اختیاریoptional

   سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایرانOrganisation for Investment, Economic and Technical Assistance of Iran (OIETAI)زیر وزارت امور اقتصادی و داراییunder the Ministry of Economic Affairs and Financeinvestiniran.ir

   برای ثبت شرکت لازم نیست، اما سرمایه‌ی خارجی را زیر چتر قانون تشویق و حمایت سرمایه‌گذاری خارجی (۱۳۸۱) می‌برد. قانون، سازمان سرمایه‌گذاری را «تنها مرجع رسمی» این کار می‌داند و همه‌ی درخواست‌های پذیرش، ورود، به‌کارگیری و خروج سرمایه به آن داده می‌شود. درخواست را سازمان ظرف ۱۵ روز به هیئت سرمایه‌گذاری خارجی می‌فرستد و هیئت ظرف یک ماه تصمیم می‌گیرد؛ مجوز با امضای وزیر اقتصاد صادر می‌شود.Not required for registration, but it places foreign capital under the Foreign Investment Promotion and Protection Act (2002). The Act names OIETAI "the sole official organ" for this, and every request to admit, bring in, use or take out capital goes to it. OIETAI forwards the application to the Foreign Investment Board within 15 days and the Board decides within one month; the licence is signed by the Minister of Economy.

   • چه می‌دهد: حمایت در برابر سلب مالکیت جز به حکم قانون و با پرداخت غرامت (ماده ۹)؛ حق انتقال اصل سرمایه (ماده ۱۳) و سود (ماده ۱۴) به خارج پس از پرداخت کسورات قانونی.What it gives: protection against expropriation except by law and with compensation (Article 9); the right to transfer the principal (Article 13) and profits (Article 14) abroad after legal deductions.
   • دو شکل سرمایه‌گذاری (ماده ۳): مستقیم در رشته‌هایی که بخش خصوصی مجاز است؛ یا قراردادی (مشارکت مدنی، بیع متقابل، ساخت و بهره‌برداری و واگذاری) در همه‌ی رشته‌ها، با این شرط که بازگشت سرمایه فقط از عملکرد اقتصادی طرح باشد، نه تضمین دولت یا بانک.Two forms (Article 3): direct investment where the private sector may operate; or contractual (civil partnership, buy-back, build-operate-transfer) in all fields, provided the return depends only on the project's economic performance, not a state or bank guarantee.
   • سقف‌ها (ماده ۲): سهم تولید سرمایه‌گذاری خارجی از بازار داخلی در هر بخش بیش از ۲۵٪ و در هر رشته بیش از ۳۵٪ نمی‌شود؛ تولید صادراتی (جز نفت خام) از این سقف معاف است.Ceilings (Article 2): foreign-investment output may not exceed 25% of the domestic market in any sector or 35% in any field; export production (other than crude oil) is exempt.
7. ۷

   مجوز تخصصی رشته، از درگاه ملی مجوزهاThe sector licence, through the National Permits Portal

   هیئت مقررات‌زدایی و بهبود محیط کسب‌وکارDeregulation and Business Environment Boardوزارت امور اقتصادی و داراییMinistry of Economic Affairs and Financemojavez.ir

   اینجا خط اول به خط دوم وصل می‌شود. از سال ۱۴۰۱ و با قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب‌وکار، همه‌ی مجوزهای کشور باید در یک درگاه فهرست شوند: اسم مجوز، مرجع صادرکننده، مدارک، هزینه و مهلت پاسخ. درخواست از همین درگاه ثبت می‌شود و به دستگاه مربوط می‌رود؛ مجوزهای ساده‌تر «ثبت‌محور» شده‌اند و با ثبت اطلاعات صادر می‌شوند، مجوزهای حساس‌تر «تأییدمحور» می‌مانند و دستگاه باید در مهلت اعلام‌شده پاسخ بدهد. برای هر کسب‌وکار، این درگاه نقطه‌ی شروعِ پیدا کردن مرجع درست است.This is where line one joins line two. Since 2022, under the Business Licensing Facilitation Act, every permit in the country is meant to be listed on one portal: the permit's name, its issuing authority, documents, cost and response deadline. The application is filed on the portal and routed to the authority; simpler permits have become "registration-based" and are issued on filing, while sensitive ones remain "approval-based" and the authority must answer within its published deadline. For any business, this portal is the place to find the right authority.

   مقیاس: وزیر صمت در شهریور ۱۴۰۱ گفت از ابتدای آن سال ۲۴۰ هزار درخواست در درگاه ثبت و برای ۷۴ هزار متقاضی مجوز صادر شده است. فصل‌های ۵ تا ۱۰، مسیر هر شاخه را از همین‌جا ادامه می‌دهند.Scale: in August 2022 the industry minister said 240,000 applications had been filed on the portal since the start of that Iranian year and licences issued to 74,000 applicants. Chapters 5 to 10 continue each branch's path from here.

دوازده فصل ایران نویگیترThe twelve chapters of Iran Navigator

1. 01نقشه‌ی کلیThe mapمنتشر شدpublished
2. 02ورود: ثبت، مالیات، بیمه، کارت بازرگانیEntry: registration, tax, insurance, trade cardمنتشر شدpublished
3. 03قانون سرمایه‌گذاری خارجی و سازمان سرمایه‌گذاریThe foreign investment law and OIETAIبه‌زودیcoming
4. 04مناطق آزاد و ویژه‌ی اقتصادیFree and special economic zonesبه‌زودیcoming
5. 05صنعت و تولیدIndustry and manufacturingبه‌زودیcoming
6. 06انرژی و آبEnergy and waterبه‌زودیcoming
7. 07حمل‌ونقل و راهTransport and roadsبه‌زودیcoming
8. 08منابع و معدنResources and miningبه‌زودیcoming
9. 09فناوری و خدماتTechnology and servicesبه‌زودیcoming
10. 10گردشگری و فرهنگTourism and cultureبه‌زودیcoming
11. 11اصناف و تعاونی‌هاGuilds and cooperativesبه‌زودیcoming
12. 12منابع رسمیOfficial sourcesبه‌زودیcoming

منابع این دو فصلSources for these two chapters

1. 1Law on Encouragement and Protection of Foreign Investment (FIPPA), 2002 — full text, UNCTAD Investment Laws Navigator
2. 2Company Registration for Foreigners in Iran — IR Global
3. 3Company Registration in Iran: step-by-step — Myindustry Consulting
4. 4Code Faragir for foreigners — Nour Law
5. 5سامانه کاتب — سکوی خدمات دیجیتال ثبتی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
6. 6Iran's deregulation committee and business permits — Al-Monitor
7. 774,000 business licences issued in 5 months (national licensing portal figures) — Middle East Metals, Aug 2022
8. 8درگاه ملی مجوزهای کشور — mojavez.ir